Tuesday, November 4, 2025

Rural Training & Livelihood Centre

ЁЯМ╛ Integrated Rural Skill & Wellness Academy – Narodara Model (Rajasthan)

(рдПрдХ рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░ рдЧाँрд╡ рдХी рджिрд╢ा рдоें — рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╡ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХेंрдж्рд░)


ЁЯМЯ 1. рдк्рд░рд╕्рддाрд╡рдиा (Introduction)

рдЧ्рд░ाрдо рдирд░ौрджाрд░ा, рддрд╣рд╕ीрд▓ рд▓рдХ्рд╖्рдордгрдЧрдв़, рдЬिрд▓ा рд╕ीрдХрд░ (рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди) рдоें рдпुрд╡ाрдУं, рдорд╣िрд▓ाрдУं рдФрд░ рд╡рд░िрд╖्рда рдиाрдЧрд░िрдХों рдХे рд╕рдордЧ्рд░ рд╡िрдХाрд╕ рд╣ेрддु
“Integrated Rural Skill & Wellness Academy” рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдк्рд░рд╕्рддाрд╡िрдд рд╣ै।

рдЗрд╕ рдХेंрдж्рд░ рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╣ै —

  • рд╕्рдеाрдиीрдп рдпुрд╡ाрдУं рдХो рдЦेрддी, рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдФрд░ рд░ोрдЬрдЧाрд░ोрди्рдоुрдЦ рдХौрд╢рд▓ рд╕िрдЦाрдиा।

  • рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХो рд╕िрд▓ाрдИ, рд╣рд░्рдмрд▓ рд╡ рдШрд░ेрд▓ू рдЙрдд्рдкाрджрди рд╕े рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░ рдмрдиाрдиा।

  • рдЧाँрд╡ рдоें рд╕्рд╡рдЪ्рдЫрддा, рд╣рд░िрдд рдКрд░्рдЬा рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ेрд╡ा рдХी рд╕ंрд╕्рдХृрддि рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рдиा।


ЁЯМ┐ 2. рдЙрдж्рджेрд╢्рдп (Objectives)

  1. рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдпुрд╡ाрдУं рдХो рдХृрд╖ि, рддрдХрдиीрдХी рд╡ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рдж्рд╡ाрд░ा рд░ोрдЬрдЧाрд░ рд╕े рдЬोрдб़рдиा।

  2. рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХे рд▓िрдП рд╕िрд▓ाрдИ, рдм्рдпूрдЯी, рд╣рд░्рдмрд▓ рд╡ рдЦाрдж्рдп рдк्рд░рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рджेрдиा।

  3. рдЧाँрд╡ рдоें рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп, рд╕्рд╡рдЪ्рдЫрддा рд╡ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ेрд╡ा рдХी рдиिрдпрдоिрдд рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдмрдиाрдиा।

  4. Cow Dung Based Economy (рдЧोрдмрд░ рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा) рдж्рд╡ाрд░ा рдХрдЪрд░े рд╕े рдХрдоाрдИ рдХрд░рдиा।

  5. рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп, рд╡िрднाрдЧों рд╡ рдкंрдЪाрдпрдд рдХी рд╕ाрдЭेрджाрд░ी рдоें рдПрдХ Low-Cost Model Village рдмрдиाрдиा।


ЁЯзн 3. рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХी рд░ूрдкрд░ेрдЦा (Training Modules)

рдХ्рд░рдордк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдоुрдЦ्рдп рд╡िрд╖рдпрдЕрд╡рдзिрд▓рдХ्рд╖िрдд рд╕рдоूрд╣
1️⃣рдХृрд╖ि рд╡ рдЬैрд╡िрдХ рдЙрдд्рдкाрджрдирдЬैрд╡िрдХ рдЦेрддी, рд╡рд░्рдоी рдХрдо्рдкोрд╕्рдЯ, рд░िрдЪाрд░्рдЬ рдкिрдЯ10 рджिрдирдХिрд╕ाрди / рдпुрд╡ा
2️⃣рдФрд╖рдзीрдп рдкौрдзे рд╡ рд╣рд░्рдмрд▓ рдЙрдд्рдкाрджрдПрд▓ोрд╡ेрд░ा, рддुрд▓рд╕ी, рдЕрд╢्рд╡рдЧंрдзा, рд╣рд░्рдмрд▓ рд╕ाрдмुрди/рдСрдпрд▓7 рджिрдирдорд╣िрд▓ा SHG
3️⃣рд╕िрд▓ाрдИ рд╡ рдбिрдЬाрдЗрдиिंрдЧ рдХेंрдж्рд░рдХрдкрдб़े, рд╕्рдХूрд▓ рдпूрдиिрдлॉрд░्рдо, рдмैрдЧрд╕рддрддрдорд╣िрд▓ाрдПँ
4️⃣рдм्рдпूрдЯी рдПрд╡ं рд╣рд░्рдмрд▓ рдХेрдпрд░рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдм्рдпूрдЯी рдк्рд░ोрдбрдХ्рдЯ्рд╕, рд╣ाрдЗрдЬीрди5 рджिрдирдпुрд╡рддिрдпाँ
5️⃣Home Guard / рдЧ्рд░ाрдо рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдгрдк्рд░ाрдердоिрдХ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा, рдЖрдкрджा рдк्рд░рдмंрдзрди, рдмेрд╕िрдХ рдб्рд░िрд▓7 рджिрдирдпुрд╡ा рдкुрд░ुрд╖ / рдорд╣िрд▓ाрдПँ
6️⃣рдЧ्рд░ाрдоीрдг рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕рд╣ाрдпрдХ рдХोрд░्рд╕рдм्рд▓рдб рдк्рд░ेрд╢рд░ / рд╢ुрдЧрд░ рдЪेрдХ, рдк्рд░ाрдердоिрдХ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा, рдпोрдЧ10 рджिрдирдорд╣िрд▓ाрдПँ / рдпुрд╡ा
7️⃣рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░िрд╢िрдпрди рдмेрд╕िрдХ рдХोрд░्рд╕рд╡ाрдпрд░िंрдЧ, рдл्рдпूрдЬ рд░िрдкेрдпрд░, рд╕ोрд▓рд░ рдЗंрд╕्рдЯॉрд▓ेрд╢рди10 рджिрдирдпुрд╡ा
8️⃣рдХाрд░рдкेंрдЯ्рд░ी (рдмрдв़рдИ рдХाрд░्рдп)рдлрд░्рдиीрдЪрд░, рдЫोрдЯे рдиिрд░्рдоाрдг, рд╡ुрдб рд╡ेрд╕्рдЯ рдЙрдкрдпोрдЧ15 рджिрдирдпुрд╡ा
9️⃣рдЧोрдмрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рдЙрдд्рдкाрдж рдиिрд░्рдоाрдгрдЧोрдмрд░ рдИंрдЯें, рд╕ीрдоेंрдЯ рдкेंрдЯ, рд▓рдХрдб़ी, рдмाрдпोрдЧैрд╕10 рджिрдирдХिрд╕ाрди / рдорд╣िрд▓ा рд╕рдоूрд╣
ЁЯФЯрдмाрдпोрдЧैрд╕ рдПрд╡ं рд╣рд░िрдд рдКрд░्рдЬा рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдгрдмाрдпोрдЧैрд╕ рдпूрдиिрдЯ рдмрдиाрдиा, рдЕрдкрд╢िрд╖्рдЯ рдк्рд░рдмंрдзрди7 рджिрдирдХिрд╕ाрди / рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеी

ЁЯМ╗ 4. рд╕ंрд╕ाрдзрди рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдеाрдЧрдд рд╕рд╣рдпोрдЧ (Institutional Support)

рд╡िрднाрдЧ / рд╕ंрд╕्рдеाрд╕рд╣рдпोрдЧ
рдХृрд╖ि рд╡िрднाрдЧ / KVKрдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг, рдмीрдЬ, рддрдХрдиीрдХी рд╕рд╣ाрдпрддा
NRLM (рд░ाрдЬीрд╡िрдХा)рдорд╣िрд▓ा рд╕рдоूрд╣ рдЧрдарди рд╡ рдЕрдиुрджाрди
RSLDC (рд░ाрдЬ. рд╕्рдХिрд▓ рдоिрд╢рди)рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рдоाрди्рдпрддा рд╡ ₹10,000–₹15,000 рдк्рд░рддि рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рдЕрдиुрджाрди
AYUSH рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп / NMPBрдФрд╖рдзीрдп рдкौрдзों рдХी рдЦेрддी рд╡ рдк्рд░ोрд╕ेрд╕िंрдЧ рдЕрдиुрджाрди
рд╣ोрд░्рдЯीрдХрд▓्рдЪрд░ рд╡िрднाрдЧрдирд░्рд╕рд░ी рд╡ рдкौрдз рд╡िрддрд░рдг
Home Guard рд╡िрднाрдЧ / SDRFрдмेрд╕िрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг, рд╕ाрдоुрджाрдпिрдХ рд╕ेрд╡ा
Health Department / PHCрд╕ाрдк्рддाрд╣िрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╢िрд╡िрд░, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╢िрдХ्рд╖ा
CSR / NGO / рдмैंрдХрдЙрдкрдХрд░рдг, рдорд╢ीрди, рд╕ोрд▓рд░ рдпूрдиिрдЯ рд╕рд╣ाрдпрддा
Shekhawati University (Social Work / NSS)рдоॉрдиिрдЯрд░िंрдЧ, рд╕рд░्рд╡े, рдк्рд░ोрдЬेрдХ्рдЯ рд░िрдкोрд░्рдЯ

ЁЯТ░ 5. рдЕрдиुрдоाрдиिрдд рд▓ाрдЧрдд (Low-Cost Model)

рдорджрд▓ाрдЧрдд (₹)рдЯिрдк्рдкрдгी
рдмैрдирд░, рдк्рд░рдЪाрд░ рд╕ाрдордЧ्рд░ी2,000рдкंрдЪाрдпрдд рд╕рд╣ाрдпрддा
рдХृрд╖ि рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╕ाрдордЧ्рд░ी3,000KVK рд╕े рд╕рд╣рдпोрдЧ
рд╕िрд▓ाрдИ рдорд╢ीрдиें (5)20,000CSR / SHG рд╕े
рдм्рдпूрдЯी рдХिрдЯ3,000рдорд╣िрд▓ा рд╕рдоूрд╣
рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░िрд╢िрдпрди рдЯूрд▓ рдХिрдЯ (2)4,000CSR / рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╡िрднाрдЧ
рдХाрд░рдкेंрдЯ्рд░ी рдЯूрд▓ (2 рд╕ेрдЯ)4,000рд╕्рдеाрдиीрдп рдмрдв़рдИ рд╕рд╣рдпोрдЧ
рдЧोрдмрд░ рдЙрдд्рдкाрдж рдпूрдиिрдЯ (рдбेрдоो)5,000рдХिрд╕ाрди рд╕рд╣рдпोрдЧ рд╕े
рдмाрдпोрдЧैрд╕ рдпूрдиिрдЯ (1 рдбेрдоो)7,000рдкंрдЪाрдпрдд рднूрдоि рдкрд░
рдХुрд▓ рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рдЦрд░्рдЪ₹48,000 – ₹50,000рдЕрдзिрдХांрд╢ рд╕ाрдордЧ्рд░ी рд╕рд╣рдпोрдЧ рд╕े

ЁЯМ▒ 6. рдоॉрдиिрдЯрд░िंрдЧ рдПрд╡ं рд╕ंрдЪाрд▓рди рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा

  • рд╢ेрдЦाрд╡рдЯी рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдХा Social Work / NSS рд╡िрднाрдЧ рдоाрд╕िрдХ рдоॉрдиिрдЯрд░िंрдЧ рдХрд░ेрдЧा।

  • рдЫाрдд्рд░ рдлीрд▓्рдб рд╡िрдЬिрдЯ рдХрд░рдХे рдбाрдЯा рд╡ рд░िрдкोрд░्рдЯ рддैрдпाрд░ рдХрд░ेंрдЧे।

  • рдкंрдЪाрдпрдд рд╡ рд╡िрднाрдЧों рдХे рд╕ाрде рдд्рд░ैрдоाрд╕िрдХ рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдмैрдардХ।

  • Self Help Groups (SHGs) рдХो рд╕ंрдЪाрд▓рди рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рджी рдЬाрдПрдЧी।


ЁЯМ╛ 7. рдЕрдкेрдХ्рд╖िрдд рд▓ाрдн (Expected Impact)

рдХ्рд╖ेрдд्рд░рд▓ाрдн
ЁЯМ┐ рдХृрд╖िрдХрдо рд▓ाрдЧрдд рдоें рдЕрдзिрдХ рдЙрдд्рдкाрджрди, рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ рдиिрд░्рднрд░рддा рдШрдЯेрдЧी
ЁЯз╡ рдорд╣िрд▓ाрдПँрдШрд░ेрд▓ू рдЖрдп ₹3,000–₹8,000 рдк्рд░рддि рдоाрд╣
ЁЯз░ рдпुрд╡ाрдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░िрд╢िрдпрди, рдмрдв़рдИ, рдмाрдпोрдЧैрд╕ рддрдХрдиीрдХ рд╕े рд░ोрдЬ़рдЧाрд░
ЁЯзШ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдпрдЧाँрд╡ рдоें рд╕ाрдк्рддाрд╣िрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╢िрд╡िрд░
ЁЯЫб рд╕ुрд░рдХ्рд╖ाHome Guard рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╕े рдЖрдкрджा рдоें рдд्рд╡рд░िрдд рдорджрдж
ЁЯМН рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдгрдЧोрдмрд░ рдЙрдд्рдкाрдж рд╡ рдмाрдпोрдЧैрд╕ рд╕े рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХрдо
ЁЯОУ рд╢िрдХ्рд╖ाрд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдХे рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеिрдпों рдХी рдЧ्рд░ाрдоीрдг рд╕рд╣рднाрдЧिрддा

ЁЯМ╝ 8. рдиाрд░ा (Slogan)

ЁЯМ╛ “рдХौрд╢рд▓, рд╕ेрд╡ा рдФрд░ рд╕्рд╡рдЪ्рдЫрддा — рдпрд╣ी рд╣ै рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░ рдЧ्рд░ाрдо рдХी рдкрд░िрднाрд╖ा।”
ЁЯз╡ “рд╕ुрдИ рд╕े рд╕рд╢рдХ्рддीрдХрд░рдг, рдЧोрдмрд░ рд╕े рд╣рд░िрдд рдХ्рд░ांрддि।”
ЁЯТЪ “рдирд░ौрджाрд░ा — рд╕ीрдЦрдиे, рд╕ेрд╡ा рдФрд░ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХा рд╕ंрдЧрдо।”


✍️ 9. рдк्рд░рд╕्рддुрддрдХрд░्рддा (Submitted By)

рдиाрдо: рд╢ुрднрдо ________
рдкрддा: рдЧ्рд░ाрдо рдирд░ौрджाрд░ा, рддрд╣рд╕ीрд▓ рд▓рдХ्рд╖्рдордгрдЧрдв़, рдЬिрд▓ा рд╕ीрдХрд░, рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди
рд╕ंрдкрд░्рдХ: [рдоोрдмाрдЗрд▓ / рдИрдоेрд▓]
рд╕рд╣рдпोрдЧी: рдЧ्рд░ाрдо рдкंрдЪाрдпрдд рдирд░ौрджाрд░ा, рд╢ेрдЦाрд╡рдЯी рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп (NSS / Social Work), рдХृрд╖ि рд╡िрднाрдЧ, NRLM, Home Guard рд╡िрднाрдЧ, AYUSH рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп


ЁЯУМ рдиोрдЯ:

рдпрд╣ рдпोрдЬрдиा “Zero Investment – Maximum Impact” рдоॉрдбрд▓ рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै,
рдЬрд╣ाँ рдк्рд░рдоुрдЦ рдлोрдХрд╕ рд╕्рдеाрдиीрдп рд╕рд╣рднाрдЧिрддा, CSR рд╕рд╣ाрдпрддा рдФрд░ рд╡िрднाрдЧीрдп рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рд╣ै।

No comments:

Post a Comment

Senior Citizen Wellness & Cultural Centre

  ЁЯМ┐ Senior Citizen Wellness & Cultural Centre – рдЧ्рд░ाрдо рд╕्рддрд░ рдпोрдЬрдиा (рд╕ाрдоुрджाрдпिрдХ рд╕ेрд╡ा рд╡ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдкрд╣рд▓) ЁЯМЮ 1. рдЙрдж्рджेрд╢्рдп (Objective...