Tuesday, November 4, 2025

Senior Citizen Wellness & Cultural Centre

 

ЁЯМ┐ Senior Citizen Wellness & Cultural Centre – рдЧ्рд░ाрдо рд╕्рддрд░ рдпोрдЬрдиा

(рд╕ाрдоुрджाрдпिрдХ рд╕ेрд╡ा рд╡ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдкрд╣рд▓)


ЁЯМЮ 1. рдЙрдж्рджेрд╢्рдп (Objectives)

  1. рдЧाँрд╡/рдХрд╕्рдмे рдХे рдмुрдЬ़ुрд░्рдЧों, рдорд╣िрд▓ाрдУं рдФрд░ рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рдиिःрд╢ुрд▓्рдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдЬाँрдЪ рд╡ рдпोрдЧ рд╕ेрд╡ा।

  2. рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдоेрд▓–рдоिрд▓ाрдк, рдоाрдирд╕िрдХ рд╕ुрдХूрди рдФрд░ рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेрдиा।

  3. рдпुрд╡ाрдУं рдоें “рд╕ेрд╡ा рдФрд░ рд╕ंрд╡ेрджрдиा” рдХी рднाрд╡рдиा рдЬрдЧाрдиा।

  4. рдЧाँрд╡ рдоें рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп–рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा, рдирд╢ा–рдоुрдХ्рддि рдФрд░ рдкौрд╖्рдЯिрдХрддा рдХा рдк्рд░рд╕ाрд░ рдХрд░рдиा।


ЁЯМ┐ 2. рдоूрд▓ рд╡िрдЪाрд░ (Concept)

рдпрд╣ рдХेрди्рдж्рд░ рдХोрдИ рдмрдб़ा рднрд╡рди рдирд╣ीं —
рдмрд▓्рдХि рдПрдХ рд╕ाрдоुрджाрдпिрдХ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХेंрдж्рд░ рд╣ै рдЬो рд╣рд░ рд╕рдк्рддाрд╣ 1 рджिрди рдЪрд▓рддा рд╣ै।

  • рдЬрдЧрд╣: рдкंрдЪाрдпрдд рднрд╡рди, рд╕्рдХूрд▓ рдХा рдЖँрдЧрди, рдоंрджिрд░ рдХा рдк्рд░ांрдЧрдг рдпा рд╕ाрдоुрджाрдпिрдХ рднрд╡рди

  • рд╕рдордп: рд╕рдк्рддाрд╣ рдоें 1 рджिрди (рд░рд╡िрд╡ाрд░ рдпा рд╢рдиिрд╡ाрд░)

  • рд╕рдордпाрд╡рдзि: рд╕ुрдмрд╣ 8 рдмрдЬे рд╕े 12 рдмрдЬे рддрдХ

  • рдиाрдо: “рд╕ेрд╡ा – рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп – рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдЕрднिрдпाрди”


ЁЯМ╗ 3. рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХी рд╕ंрд░рдЪрдиा (Structure of the Weekly Camp)

рд╕рдордпрдЧрддिрд╡िрдзिрд╕ंрдЪाрд▓рдХ / рд╕рд╣рдпोрдЧी
рд╕ुрдмрд╣ 8:00 – 8:30рдпोрдЧ, рдк्рд░ाрдгाрдпाрдо, рдз्рдпाрдирд╕्рдеाрдиीрдп рдпोрдЧ рд╢िрдХ्рд╖рдХ / NSS рдЫाрдд्рд░
8:30 – 9:00рд╣рд░्рдмрд▓ рдХाрдв़ा / рдкौрд╖्рдЯिрдХ рдкेрдпрдорд╣िрд▓ा рд╕рдоूрд╣ / рдЖंрдЧрдирд╡ाрдб़ी
9:00 – 10:30рдиिःрд╢ुрд▓्рдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдЬाँрдЪ – BP, рд╢ुрдЧрд░, рдЖँрдЦ, рджрд╡ा рд╡िрддрд░рдгрд╕्рдеाрдиीрдп рдбॉрдХ्рдЯрд░ / рдирд░्рд╕ / рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рдЪिрдХिрдд्рд╕рдХ
10:30 – 11:00рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╡ рдкोрд╖рдг рдкрд░ рдЪрд░्рдЪाрд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╡िрднाрдЧ / ANM / ASHA
11:00 – 11:30рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдк्рд░рд╕्рддुрддि – рдЧीрдд, рдХрд╣ाрдиी, рдХрд╡िрддाрдмрдЪ्рдЪे, рдмुрдЬ़ुрд░्рдЧ, рдорд╣िрд▓ा рдоंрдбрд▓
11:30 – 12:00рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рдк्рд░ाрд░्рдердиा / рдЕрдЧрд▓े рд╕рдк्рддाрд╣ рдХा рдиिрд░्рдгрдпрдЧ्рд░ाрдо рд╕рдоिрддि

ЁЯТз 4. рдЦрд░्рдЪ рдХैрд╕े рд╢ूрди्рдп рд░рдЦा рдЬाрдП (Zero–Budget Model)

рд╡рд╕्рддु / рдХाрд░्рдпрдЙрдкाрдп
рд╕्рдеाрдирдкंрдЪाрдпрдд рднрд╡рди, рд╕्рдХूрд▓ рдпा рдоंрджिрд░ рдк्рд░ांрдЧрдг – рдиिрд╢ुрд▓्рдХ
рдХुрд░्рд╕ी/рдЪрдЯाрдИрдЧाँрд╡ рдХे рд▓ोрдЧों рд╕े рдЕрд╕्рдеाрдпी рд╕рд╣рдпोрдЧ
рдпोрдЧ/рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдХNSS / NCC рдЫाрдд्рд░, рд╕्рдеाрдиीрдп рдпोрдЧ рд╕ंрд╕्рдеा (рдкрддрдирдЬрд▓ि, рдЖрд░्рдЯ рдСрдл рд▓िрд╡िंрдЧ рдЖрджि)
рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдЬाँрдЪрдирдЬ़рджीрдХी PHC / рд╕ाрдоुрджाрдпिрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХेंрдж्рд░ (рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕рд╣рдпोрдЧ)
рдФрд╖рдзीрдп рдкौрдзे / рд╣рд░्рдмрд▓ рдЪाрдпрдЧाँрд╡ рдХे рдмрдЧीрдЪे / рдХिрд╕ाрди рджाрди рд╕े
рдкेрдп рдЬрд▓ / рд╕्рдиैрдХ्рд╕рдорд╣िрд▓ा рд╕्рд╡рдпं рд╕рд╣ाрдпрддा рд╕рдоूрд╣ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рд╕рд╣рдпोрдЧ
рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпाँрд╕्рдХूрд▓ рдХे рдмрдЪ्рдЪों, рд╡ृрдж्рдзрдЬрдиों рд╡ рдпुрд╡ाрдУं рдХी рднाрдЧीрджाрд░ी

ЁЯМ╕ 5. рд╕ंрд╕्рдеाрдЧрдд рд╕рд╣рдпोрдЧ (Institutional Linkages)

рд╕ंрд╕्рдеा / рд╡िрднाрдЧрд╕ंрднाрд╡िрдд рд╕рд╣рдпोрдЧ
рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╡िрднाрдЧ / PHCрдбॉрдХ्рдЯрд░ рдпा ANM рдХी рдоाрд╕िрдХ рд╡िрдЬ़िрдЯ
AYUSH рд╡िрднाрдЧрдпोрдЧ, рдФрд╖рдзीрдп рдкौрдзों рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी
рд╢ेрдЦाрд╡рдЯी рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп, рд╕ीрдХрд░NSS рдЫाрдд्рд░ों рдж्рд╡ाрд░ा рдЖрдпोрдЬрди рдФрд░ рдбेрдЯा рд░िрдкोрд░्рдЯिंрдЧ
рдЖंрдЧрдирд╡ाрдб़ी / рд╕्рдХूрд▓рдмрдЪ्рдЪों рдХी рднाрдЧीрджाрд░ी рдФрд░ рдкोрд╖рдг рдЧрддिрд╡िрдзिрдпाँ
рдкंрдЪाрдпрдд рд╕рдоिрддि / CSR рдЗрдХाрдИрдкोрд╕्рдЯрд░, рдмैрдирд░, рдмेрд╕िрдХ рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдХे рд▓िрдП рди्рдпूрдирддрдо рд╕рд╣ाрдпрддा

ЁЯМ╗ 6. рд╡िрд╢ेрд╖ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо (Optional Activities)

  • “рдПрдХ рджिрди рджाрджी–рдиाрдиी рдХे рдиाрдо” — рдмрдЪ्рдЪों рдж्рд╡ाрд░ा рдмुрдЬ़ुрд░्рдЧों рдХो рд╕рдо्рдоाрди рджेрдиा।

  • “рдпोрдЧ рдПрд╡ं рднрдЬрди рджिрд╡рд╕” — рд╕рдк्рддाрд╣ рдХा рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдФрд░ рдоाрдирд╕िрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рджिрд╡рд╕।

  • “рд╣рд░्рдмрд▓ рдЧाрд░्рдбрди рдбे” — рдЧाँрд╡ рдХे рдХोрдиे рдоें рдФрд╖рдзीрдп рдкौрдзों рдХा рдЫोрдЯा рдмрдЧीрдЪा рд▓рдЧाрдиा।

  • “рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рдЬрди्рдорджिрди / рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ंрдХрд▓्рдк” — рдорд╣ीрдиे рдоें рдПрдХ рдмाрд░, рд╕рднी рдЖрдпु рд╡рд░्рдЧ рдоिрд▓рдХрд░ рдЙрдд्рд╕рд╡।


ЁЯМ╝ 7. рд╕ंрдЪाрд▓рди рд╕рдоिрддि (Organizing Committee)

  • рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖: рд╕рд░рдкंрдЪ / рдЧ्рд░ाрдо рдк्рд░рдзाрди

  • рд╕ंрдпोрдЬрдХ: рд╕्рдеाрдиीрдп рд╢िрдХ्рд╖рдХ / рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдХाрд░्рдпрдХрд░्рддा

  • рд╕рджрд╕्рдп:

    • рдПрдХ рдорд╣िрд▓ा рдк्рд░рддिрдиिрдзि (рдЖंрдЧрдирд╡ाрдб़ी / рдорд╣िрд▓ा рд╕рдоूрд╣)

    • рдПрдХ рдпुрд╡ा рдк्рд░рддिрдиिрдзि (NSS / рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдЫाрдд्рд░)

    • рдПрдХ рд╡рд░िрд╖्рда рдиाрдЧрд░िрдХ (рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рдХ рдХे рд░ूрдк рдоें)


ЁЯМ┐ 8. рдк्рд░рдЪाрд░ рдПрд╡ं рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा (Awareness & Communication)

  • рд╣ाрде рд╕े рдмрдиे рдкोрд╕्рдЯрд░ / рдмैрдирд░ рдкंрдЪाрдпрдд рднрд╡рди рдоें рд▓рдЧाрдПँ।

  • рдоंрджिрд░ / рдмाрдЬाрд░ рдоें рдШोрд╖рдгा рдХрд░ें।

  • рд╡्рд╣ाрдЯ्рд╕рдПрдк рдЧ्рд░ुрдк рдпा рдЧाँрд╡ рдХे рд░ेрдбिрдпो/рдоाрдЗрдХ рд╕े рд╕ाрдк्рддाрд╣िрдХ рд╕ूрдЪрдиा рджें।


ЁЯМ║ 9. рдЕрдкेрдХ्рд╖िрдд рдкрд░िрдгाрдо (Expected Outcomes)

  1. рдЧाँрд╡ рдХे 100+ рд╡ृрдж्рдз, рдорд╣िрд▓ा, рдФрд░ рдмрдЪ्рдЪे рдиिрдпрдоिрдд рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ेрд╡ा рд╕े рдЬुрдб़ेंрдЧे।

  2. рд▓ोрдЧों рдоें “рд╕ेрд╡ा” рдФрд░ “рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп” рдХी рд╕ोрдЪ рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ोрдЧी।

  3. рдЧाँрд╡ рдоें рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдПрдХрддा рдФрд░ рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХрддा рдмрдв़ेрдЧी।

  4. рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдХे рдЫाрдд्рд░ рд╕ेрд╡ा рдХाрд░्рдпों рд╕े рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░िрдХ рдЕрдиुрднрд╡ рдкाрдПँрдЧे।

  5. “рд╕्рд╡рд╕्рде рдЧाँрд╡ – рд╕ंрд╕्рдХाрд░ी рдЧाँрд╡” рдХा рдоॉрдбрд▓ рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ोрдЧा।


ЁЯМ╗ 10. рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рдиाрд░ा (Motto / Slogan)

ЁЯМЮ “рд╕ेрд╡ा рд╣ी рд╕ंрд╕्рдХृрддि рд╣ै — рд╕्рд╡рд╕्рде рддрди, рд╢ांрдд рдорди, рд╕рд╢рдХ्рдд рдЧ्рд░ाрдо!”
ЁЯТз “рди рдкैрд╕ा рдЪाрд╣िрдП, рди рдЗрдоाрд░рдд — рдмрд╕ рдорди рдоें рд╕ेрд╡ा рдХा рднाрд╡!”
ЁЯМ┐ “рдЬрд╣ाँ рд╡ृрдж्рдз рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рд╣ैं — рд╡рд╣ी рд╕рдЪ्рдЪा рднाрд░рдд рдорд╣ाрди рд╣ै!”


✍️ рдЕрдЧрд▓े рдХрджрдо (Immediate Next Steps)

  1. рдЧाँрд╡ рдХी 1 рдмैрдардХ рдмुрд▓ाрдХрд░ “Senior Citizen Wellness Camp” рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рдкाрд░िрдд рдХрд░ें।

  2. рдкंрдЪाрдпрдд рднрд╡рди рдпा рд╕्рдХूрд▓ рдХा рдПрдХ рджिрди рддрдп рдХрд░ें (рдЬैрд╕े рд╣рд░ рд░рд╡िрд╡ाрд░)।

  3. рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп / PHC / NGO рдХो рд▓िрдЦिрдд рдЖрдоंрдд्рд░рдг рднेрдЬें।

  4. рдПрдХ рдЫोрдЯा рдкोрд╕्рдЯрд░ рдмрдиाрдХрд░ рдкूрд░े рдЧाँрд╡ рдоें рд▓рдЧाрдПँ।

  5. рдкрд╣рд▓े рджिрди рдХा рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдлोрдЯो рд╕рд╣िрдд рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдкрд░ рдбाрд▓ें — рддाрдХि рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдеाрдПँ рдЬुрдб़ें।

Rural Training & Livelihood Centre

ЁЯМ╛ Integrated Rural Skill & Wellness Academy – Narodara Model (Rajasthan)

(рдПрдХ рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░ рдЧाँрд╡ рдХी рджिрд╢ा рдоें — рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╡ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХेंрдж्рд░)


ЁЯМЯ 1. рдк्рд░рд╕्рддाрд╡рдиा (Introduction)

рдЧ्рд░ाрдо рдирд░ौрджाрд░ा, рддрд╣рд╕ीрд▓ рд▓рдХ्рд╖्рдордгрдЧрдв़, рдЬिрд▓ा рд╕ीрдХрд░ (рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди) рдоें рдпुрд╡ाрдУं, рдорд╣िрд▓ाрдУं рдФрд░ рд╡рд░िрд╖्рда рдиाрдЧрд░िрдХों рдХे рд╕рдордЧ्рд░ рд╡िрдХाрд╕ рд╣ेрддु
“Integrated Rural Skill & Wellness Academy” рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдк्рд░рд╕्рддाрд╡िрдд рд╣ै।

рдЗрд╕ рдХेंрдж्рд░ рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╣ै —

  • рд╕्рдеाрдиीрдп рдпुрд╡ाрдУं рдХो рдЦेрддी, рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдФрд░ рд░ोрдЬрдЧाрд░ोрди्рдоुрдЦ рдХौрд╢рд▓ рд╕िрдЦाрдиा।

  • рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХो рд╕िрд▓ाрдИ, рд╣рд░्рдмрд▓ рд╡ рдШрд░ेрд▓ू рдЙрдд्рдкाрджрди рд╕े рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░ рдмрдиाрдиा।

  • рдЧाँрд╡ рдоें рд╕्рд╡рдЪ्рдЫрддा, рд╣рд░िрдд рдКрд░्рдЬा рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ेрд╡ा рдХी рд╕ंрд╕्рдХृрддि рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рдиा।


ЁЯМ┐ 2. рдЙрдж्рджेрд╢्рдп (Objectives)

  1. рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдпुрд╡ाрдУं рдХो рдХृрд╖ि, рддрдХрдиीрдХी рд╡ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рдж्рд╡ाрд░ा рд░ोрдЬрдЧाрд░ рд╕े рдЬोрдб़рдиा।

  2. рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХे рд▓िрдП рд╕िрд▓ाрдИ, рдм्рдпूрдЯी, рд╣рд░्рдмрд▓ рд╡ рдЦाрдж्рдп рдк्рд░рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рджेрдиा।

  3. рдЧाँрд╡ рдоें рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп, рд╕्рд╡рдЪ्рдЫрддा рд╡ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ेрд╡ा рдХी рдиिрдпрдоिрдд рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдмрдиाрдиा।

  4. Cow Dung Based Economy (рдЧोрдмрд░ рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा) рдж्рд╡ाрд░ा рдХрдЪрд░े рд╕े рдХрдоाрдИ рдХрд░рдиा।

  5. рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп, рд╡िрднाрдЧों рд╡ рдкंрдЪाрдпрдд рдХी рд╕ाрдЭेрджाрд░ी рдоें рдПрдХ Low-Cost Model Village рдмрдиाрдиा।


ЁЯзн 3. рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХी рд░ूрдкрд░ेрдЦा (Training Modules)

рдХ्рд░рдордк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдоुрдЦ्рдп рд╡िрд╖рдпрдЕрд╡рдзिрд▓рдХ्рд╖िрдд рд╕рдоूрд╣
1️⃣рдХृрд╖ि рд╡ рдЬैрд╡िрдХ рдЙрдд्рдкाрджрдирдЬैрд╡िрдХ рдЦेрддी, рд╡рд░्рдоी рдХрдо्рдкोрд╕्рдЯ, рд░िрдЪाрд░्рдЬ рдкिрдЯ10 рджिрдирдХिрд╕ाрди / рдпुрд╡ा
2️⃣рдФрд╖рдзीрдп рдкौрдзे рд╡ рд╣рд░्рдмрд▓ рдЙрдд्рдкाрджрдПрд▓ोрд╡ेрд░ा, рддुрд▓рд╕ी, рдЕрд╢्рд╡рдЧंрдзा, рд╣рд░्рдмрд▓ рд╕ाрдмुрди/рдСрдпрд▓7 рджिрдирдорд╣िрд▓ा SHG
3️⃣рд╕िрд▓ाрдИ рд╡ рдбिрдЬाрдЗрдиिंрдЧ рдХेंрдж्рд░рдХрдкрдб़े, рд╕्рдХूрд▓ рдпूрдиिрдлॉрд░्рдо, рдмैрдЧрд╕рддрддрдорд╣िрд▓ाрдПँ
4️⃣рдм्рдпूрдЯी рдПрд╡ं рд╣рд░्рдмрд▓ рдХेрдпрд░рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдм्рдпूрдЯी рдк्рд░ोрдбрдХ्рдЯ्рд╕, рд╣ाрдЗрдЬीрди5 рджिрдирдпुрд╡рддिрдпाँ
5️⃣Home Guard / рдЧ्рд░ाрдо рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдгрдк्рд░ाрдердоिрдХ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा, рдЖрдкрджा рдк्рд░рдмंрдзрди, рдмेрд╕िрдХ рдб्рд░िрд▓7 рджिрдирдпुрд╡ा рдкुрд░ुрд╖ / рдорд╣िрд▓ाрдПँ
6️⃣рдЧ्рд░ाрдоीрдг рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕рд╣ाрдпрдХ рдХोрд░्рд╕рдм्рд▓рдб рдк्рд░ेрд╢рд░ / рд╢ुрдЧрд░ рдЪेрдХ, рдк्рд░ाрдердоिрдХ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा, рдпोрдЧ10 рджिрдирдорд╣िрд▓ाрдПँ / рдпुрд╡ा
7️⃣рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░िрд╢िрдпрди рдмेрд╕िрдХ рдХोрд░्рд╕рд╡ाрдпрд░िंрдЧ, рдл्рдпूрдЬ рд░िрдкेрдпрд░, рд╕ोрд▓рд░ рдЗंрд╕्рдЯॉрд▓ेрд╢рди10 рджिрдирдпुрд╡ा
8️⃣рдХाрд░рдкेंрдЯ्рд░ी (рдмрдв़рдИ рдХाрд░्рдп)рдлрд░्рдиीрдЪрд░, рдЫोрдЯे рдиिрд░्рдоाрдг, рд╡ुрдб рд╡ेрд╕्рдЯ рдЙрдкрдпोрдЧ15 рджिрдирдпुрд╡ा
9️⃣рдЧोрдмрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рдЙрдд्рдкाрдж рдиिрд░्рдоाрдгрдЧोрдмрд░ рдИंрдЯें, рд╕ीрдоेंрдЯ рдкेंрдЯ, рд▓рдХрдб़ी, рдмाрдпोрдЧैрд╕10 рджिрдирдХिрд╕ाрди / рдорд╣िрд▓ा рд╕рдоूрд╣
ЁЯФЯрдмाрдпोрдЧैрд╕ рдПрд╡ं рд╣рд░िрдд рдКрд░्рдЬा рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдгрдмाрдпोрдЧैрд╕ рдпूрдиिрдЯ рдмрдиाрдиा, рдЕрдкрд╢िрд╖्рдЯ рдк्рд░рдмंрдзрди7 рджिрдирдХिрд╕ाрди / рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеी

ЁЯМ╗ 4. рд╕ंрд╕ाрдзрди рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдеाрдЧрдд рд╕рд╣рдпोрдЧ (Institutional Support)

рд╡िрднाрдЧ / рд╕ंрд╕्рдеाрд╕рд╣рдпोрдЧ
рдХृрд╖ि рд╡िрднाрдЧ / KVKрдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг, рдмीрдЬ, рддрдХрдиीрдХी рд╕рд╣ाрдпрддा
NRLM (рд░ाрдЬीрд╡िрдХा)рдорд╣िрд▓ा рд╕рдоूрд╣ рдЧрдарди рд╡ рдЕрдиुрджाрди
RSLDC (рд░ाрдЬ. рд╕्рдХिрд▓ рдоिрд╢рди)рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рдоाрди्рдпрддा рд╡ ₹10,000–₹15,000 рдк्рд░рддि рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рдЕрдиुрджाрди
AYUSH рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп / NMPBрдФрд╖рдзीрдп рдкौрдзों рдХी рдЦेрддी рд╡ рдк्рд░ोрд╕ेрд╕िंрдЧ рдЕрдиुрджाрди
рд╣ोрд░्рдЯीрдХрд▓्рдЪрд░ рд╡िрднाрдЧрдирд░्рд╕рд░ी рд╡ рдкौрдз рд╡िрддрд░рдг
Home Guard рд╡िрднाрдЧ / SDRFрдмेрд╕िрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг, рд╕ाрдоुрджाрдпिрдХ рд╕ेрд╡ा
Health Department / PHCрд╕ाрдк्рддाрд╣िрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╢िрд╡िрд░, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╢िрдХ्рд╖ा
CSR / NGO / рдмैंрдХрдЙрдкрдХрд░рдг, рдорд╢ीрди, рд╕ोрд▓рд░ рдпूрдиिрдЯ рд╕рд╣ाрдпрддा
Shekhawati University (Social Work / NSS)рдоॉрдиिрдЯрд░िंрдЧ, рд╕рд░्рд╡े, рдк्рд░ोрдЬेрдХ्рдЯ рд░िрдкोрд░्рдЯ

ЁЯТ░ 5. рдЕрдиुрдоाрдиिрдд рд▓ाрдЧрдд (Low-Cost Model)

рдорджрд▓ाрдЧрдд (₹)рдЯिрдк्рдкрдгी
рдмैрдирд░, рдк्рд░рдЪाрд░ рд╕ाрдордЧ्рд░ी2,000рдкंрдЪाрдпрдд рд╕рд╣ाрдпрддा
рдХृрд╖ि рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╕ाрдордЧ्рд░ी3,000KVK рд╕े рд╕рд╣рдпोрдЧ
рд╕िрд▓ाрдИ рдорд╢ीрдиें (5)20,000CSR / SHG рд╕े
рдм्рдпूрдЯी рдХिрдЯ3,000рдорд╣िрд▓ा рд╕рдоूрд╣
рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░िрд╢िрдпрди рдЯूрд▓ рдХिрдЯ (2)4,000CSR / рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╡िрднाрдЧ
рдХाрд░рдкेंрдЯ्рд░ी рдЯूрд▓ (2 рд╕ेрдЯ)4,000рд╕्рдеाрдиीрдп рдмрдв़рдИ рд╕рд╣рдпोрдЧ
рдЧोрдмрд░ рдЙрдд्рдкाрдж рдпूрдиिрдЯ (рдбेрдоो)5,000рдХिрд╕ाрди рд╕рд╣рдпोрдЧ рд╕े
рдмाрдпोрдЧैрд╕ рдпूрдиिрдЯ (1 рдбेрдоो)7,000рдкंрдЪाрдпрдд рднूрдоि рдкрд░
рдХुрд▓ рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рдЦрд░्рдЪ₹48,000 – ₹50,000рдЕрдзिрдХांрд╢ рд╕ाрдордЧ्рд░ी рд╕рд╣рдпोрдЧ рд╕े

ЁЯМ▒ 6. рдоॉрдиिрдЯрд░िंрдЧ рдПрд╡ं рд╕ंрдЪाрд▓рди рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा

  • рд╢ेрдЦाрд╡рдЯी рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдХा Social Work / NSS рд╡िрднाрдЧ рдоाрд╕िрдХ рдоॉрдиिрдЯрд░िंрдЧ рдХрд░ेрдЧा।

  • рдЫाрдд्рд░ рдлीрд▓्рдб рд╡िрдЬिрдЯ рдХрд░рдХे рдбाрдЯा рд╡ рд░िрдкोрд░्рдЯ рддैрдпाрд░ рдХрд░ेंрдЧे।

  • рдкंрдЪाрдпрдд рд╡ рд╡िрднाрдЧों рдХे рд╕ाрде рдд्рд░ैрдоाрд╕िрдХ рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдмैрдардХ।

  • Self Help Groups (SHGs) рдХो рд╕ंрдЪाрд▓рди рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рджी рдЬाрдПрдЧी।


ЁЯМ╛ 7. рдЕрдкेрдХ्рд╖िрдд рд▓ाрдн (Expected Impact)

рдХ्рд╖ेрдд्рд░рд▓ाрдн
ЁЯМ┐ рдХृрд╖िрдХрдо рд▓ाрдЧрдд рдоें рдЕрдзिрдХ рдЙрдд्рдкाрджрди, рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ рдиिрд░्рднрд░рддा рдШрдЯेрдЧी
ЁЯз╡ рдорд╣िрд▓ाрдПँрдШрд░ेрд▓ू рдЖрдп ₹3,000–₹8,000 рдк्рд░рддि рдоाрд╣
ЁЯз░ рдпुрд╡ाрдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░िрд╢िрдпрди, рдмрдв़рдИ, рдмाрдпोрдЧैрд╕ рддрдХрдиीрдХ рд╕े рд░ोрдЬ़рдЧाрд░
ЁЯзШ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдпрдЧाँрд╡ рдоें рд╕ाрдк्рддाрд╣िрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╢िрд╡िрд░
ЁЯЫб рд╕ुрд░рдХ्рд╖ाHome Guard рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╕े рдЖрдкрджा рдоें рдд्рд╡рд░िрдд рдорджрдж
ЁЯМН рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдгрдЧोрдмрд░ рдЙрдд्рдкाрдж рд╡ рдмाрдпोрдЧैрд╕ рд╕े рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХрдо
ЁЯОУ рд╢िрдХ्рд╖ाрд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдХे рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеिрдпों рдХी рдЧ्рд░ाрдоीрдг рд╕рд╣рднाрдЧिрддा

ЁЯМ╝ 8. рдиाрд░ा (Slogan)

ЁЯМ╛ “рдХौрд╢рд▓, рд╕ेрд╡ा рдФрд░ рд╕्рд╡рдЪ्рдЫрддा — рдпрд╣ी рд╣ै рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░ рдЧ्рд░ाрдо рдХी рдкрд░िрднाрд╖ा।”
ЁЯз╡ “рд╕ुрдИ рд╕े рд╕рд╢рдХ्рддीрдХрд░рдг, рдЧोрдмрд░ рд╕े рд╣рд░िрдд рдХ्рд░ांрддि।”
ЁЯТЪ “рдирд░ौрджाрд░ा — рд╕ीрдЦрдиे, рд╕ेрд╡ा рдФрд░ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХा рд╕ंрдЧрдо।”


✍️ 9. рдк्рд░рд╕्рддुрддрдХрд░्рддा (Submitted By)

рдиाрдо: рд╢ुрднрдо ________
рдкрддा: рдЧ्рд░ाрдо рдирд░ौрджाрд░ा, рддрд╣рд╕ीрд▓ рд▓рдХ्рд╖्рдордгрдЧрдв़, рдЬिрд▓ा рд╕ीрдХрд░, рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди
рд╕ंрдкрд░्рдХ: [рдоोрдмाрдЗрд▓ / рдИрдоेрд▓]
рд╕рд╣рдпोрдЧी: рдЧ्рд░ाрдо рдкंрдЪाрдпрдд рдирд░ौрджाрд░ा, рд╢ेрдЦाрд╡рдЯी рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп (NSS / Social Work), рдХृрд╖ि рд╡िрднाрдЧ, NRLM, Home Guard рд╡िрднाрдЧ, AYUSH рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп


ЁЯУМ рдиोрдЯ:

рдпрд╣ рдпोрдЬрдиा “Zero Investment – Maximum Impact” рдоॉрдбрд▓ рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै,
рдЬрд╣ाँ рдк्рд░рдоुрдЦ рдлोрдХрд╕ рд╕्рдеाрдиीрдп рд╕рд╣рднाрдЧिрддा, CSR рд╕рд╣ाрдпрддा рдФрд░ рд╡िрднाрдЧीрдп рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рд╣ै।

aavedan patra

 

ЁЯУЬ рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рдкрдд्рд░ (Integrated Proposal)

рдЧ्рд░ाрдо рдирд░ौрджाрд░ा (рд▓рдХ्рд╖्рдордгрдЧрдв़, рдЬिрд▓ा рд╕ीрдХрд░, рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди)

рд╡िрд╖рдп: рдЧौрд╢ाрд▓ा рд╕рдоिрддि рдХी рджेрдЦрд░ेрдЦ рдоें “рдЧ्рд░ाрдо рдЧो–рд╕ेрд╡ा, рдЬрд▓–рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдПрд╡ं рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдХौрд╢рд▓ рд╡िрдХाрд╕ рдЕрднिрдпाрди” рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдЪाрд░ рдк्рд░рдоुрдЦ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдоों рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рд╣ेрддु рдЕрдиुрдорддि рд╡ рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХे рд╕ंрдмंрдз рдоें।


рд╕ेрд╡ा рдоें,

рд╢्рд░ीрдоाрди / рд╢्рд░ीрдорддी рд╕рд░рдкंрдЪ рдЬी,
рдЧ्рд░ाрдо рдкंрдЪाрдпрдд рдирд░ौрджाрд░ा,
рддрд╣рд╕ीрд▓ рд▓рдХ्рд╖्рдордгрдЧрдв़, рдЬिрд▓ा рд╕ीрдХрд░ (рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди)।


рдорд╣ोрджрдп / рдорд╣ोрджрдпा,

рд╕рд╡िрдирдп рдиिрд╡ेрджрди рд╣ै рдХि рдЧ्рд░ाрдо рдирд░ौрджाрд░ा рд╕्рдеिрдд рдЧौрд╢ाрд▓ा рд╕рдоिрддि рдж्рд╡ाрд░ा рдЧोрдЪрд░ рднूрдоि рдХी рджेрдЦрд░ेрдЦ рдПрд╡ं рдЧौ–рд╕ेрд╡ा рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд
рдЧ्рд░ाрдорд╡ाрд╕िрдпों, рдХिрд╕ाрдиों, рдорд╣िрд▓ाрдУं, рдпुрд╡ाрдУं рдПрд╡ं рд╡рд░िрд╖्рда рдиाрдЧрд░िрдХों рдХे рд╣िрдд рдоें
рдПрдХ рд╕рдордЧ्рд░ рдпोрдЬрдиा “рдЧ्рд░ाрдо рдЧो–рд╕ेрд╡ा рдПрд╡ं рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдирд╡–рдЬीрд╡рди рдЕрднिрдпाрди” рдк्рд░ाрд░ंрдн рдХрд░рдиे рдХा рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै।

рдЗрд╕ рдпोрдЬрдиा рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╣ै —

рдЧौрдоाрддा рдХी рд╕ेрд╡ा рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЧ्рд░ाрдо рдХा рдЬрд▓, рдЬीрд╡рди рдФрд░ рдЬीрд╡िрдХा рд╕ुрдзाрд░рдиा।


ЁЯМ╛ 1️⃣ рдпोрдЬрдиा рдХा рдиाрдо:

“Integrated Rural Skill & Wellness Academy – Narodara Model (under Goshala Committee)”


ЁЯМ┐ 2️⃣ рдк्рд░рдоुрдЦ рдШрдЯрдХ (Main Components):

рдХ्рд░рдордШрдЯрдХ / рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдордЙрдж्рджेрд╢्рдпрд╕ंрдЪाрд▓рди рд╕्рдерд▓
1️⃣рдЬрд▓–рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдПрд╡ं рднूрдЬрд▓ рдкुрдирд░्рднрд░рдг рдХाрд░्рдп50–60 рд░िрдЪाрд░्рдЬ рд╡ेрд▓, рдЦेрдд–рддाрд▓ाрдм, рдЪौрдХा рдк्рд░рдгाрд▓ी, рд╡рд░्рд╖ा рдЬрд▓ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣рдЧोрдЪрд░ рднूрдоि / рдЦेрдд рд╕ीрдоा рдХ्рд╖ेрдд्рд░
2️⃣Desert Medicinal Plant CorridorрдЧोрдЪрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╡ рдЦेрдд рдХिрдиाрд░े рдФрд╖рдзीрдп рдкौрдзों (рдЕрд╢्рд╡рдЧंрдзा, рд╕ाрдЯाрд╡рд░ी, рддुрд▓рд╕ी, рдПрд▓ोрд╡ेрд░ा) рдХा рдкौрдзाрд░ोрдкрдгрдЧौрд╢ाрд▓ा рд╕ीрдоा / рдЪाрд░ाрдЧाрд╣ рдХिрдиाрд░ा
3️⃣Integrated Skill & Livelihood CentreрдЧ्рд░ाрдоीрдг рдпुрд╡ाрдУं рд╡ рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХो рд╕िрд▓ाрдИ, рдм्рдпूрдЯी, рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░िрд╢िрдпрди, рдмрдв़рдИрдЧीрд░ी, рдЧोрдмрд░ рдЙрдд्рдкाрдж, рдмाрдпोрдЧैрд╕ рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдгрдЧौрд╢ाрд▓ा рдкрд░िрд╕рд░ (рдЕрд╕्рдеाрдпी рд╕ंрд░рдЪрдиा)
4️⃣Senior Citizen Wellness & Cultural Centreрд╡ृрдж्рдзрдЬрдиों рд╣ेрддु рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╢िрд╡िрд░, рдпोрдЧ, рдк्рд░ाрд░्рдердиा, рдз्рдпाрди рд╡ рд▓ोрдХ–рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдЧрддिрд╡िрдзिрдпाँрдЧौрд╢ाрд▓ा рдХे рдЫाрдпाрджाрд░ рднाрдЧ рдоें

ЁЯк┤ 3️⃣ рдЧौ–рд╕ेрд╡ा рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдЙрдкрдпोрдЧ рдХा рд╕्рд╡рд░ूрдк:

  • рд╕рднी рдХाрд░्рдп рдЧौрд╢ाрд▓ा рд╕рдоिрддि рдХी рджेрдЦрд░ेрдЦ рд╡ рдЕрдиुрдорддि рдоें рд╣ोंрдЧे।

  • рдиिрд░्рдоाрдг рдЕрд╕्рдеाрдпी, рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг–рдЕрдиुрдХूрд▓ (Eco–Friendly) рдФрд░ рд╣рдЯाрдиे рдпोрдЧ्рдп рд░рд╣ेрдЧा।

  • рднूрдоि рдХा рд╕्рд╡ाрдоिрдд्рд╡ рдЧ्рд░ाрдо рдкंрдЪाрдпрдд / рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рдиाрдо рдкрд░ рдпрдеाрд╡рдд рд░рд╣ेрдЧा।

  • рд╕рднी рдЧрддिрд╡िрдзिрдпाँ “рдЧौрд╕ेрд╡ा рдПрд╡ं рдЧ्рд░ाрдорд╣िрдд” рдХे рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕े рдХी рдЬाрдПँрдЧी।


ЁЯРД 4️⃣ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХा рджрд░्рд╢рди (Philosophy):

“рдЧोрдЪрд░ рднूрдоि – рдЧौрдоाрддा рдХी рд╢рд░рдгрд╕्рдерд▓ी,
рд╡рд╣ी рдмрдиे рдЧ्рд░ाрдо рдХे рдЬ्рдЮाрди, рд╕ेрд╡ा рдФрд░ рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░рддा рдХा рдХेंрдж्рд░।”


ЁЯМ╗ 5️⃣ рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╡ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпाँ:

рд╢्рд░ेрдгीрд╡िрд╖рдпрд▓ाрдн
ЁЯзС‍ЁЯМ╛ рдХृрд╖ि рдХौрд╢рд▓рдЬैрд╡िрдХ рдЦेрддी, рдЧोрдмрд░ рдЦाрдж, рдЬрд▓ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдгрдХिрд╕ाрди рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░рддा
ЁЯСй‍ЁЯз╡ рдорд╣िрд▓ा рдХौрд╢рд▓рд╕िрд▓ाрдИ, рдм्рдпूрдЯी, рд╣рд░्рдмрд▓ рдЙрдд्рдкाрдж, рдмैंрдХिंрдЧрдорд╣िрд▓ा рд╕рд╢рдХ्рддिрдХрд░рдг
⚙️ рдпुрд╡ा рдХौрд╢рд▓рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░िрд╢िрдпрди, рдмрдв़рдИрдЧीрд░ी, рдкेंрдЯ / рдЧोрдмрд░ рдИंрдЯ рдиिрд░्рдоाрдгрд░ोрдЬрдЧाрд░ рд╕ृрдЬрди
ЁЯМ┐ рдФрд╖рдзीрдп рдкौрдзेрдЦेрддी, рдирд░्рд╕рд░ी, рдЙрдд्рдкाрдж рдк्рд░рд╕ंрд╕्рдХрд░рдгрдЖрдп рд╡ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг
ЁЯй║ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╡ рдпोрдЧрд╕ाрдк्рддाрд╣िрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╢िрд╡िрд░, рдпोрдЧ рд╕рдд्рд░рдЧ्рд░ाрдо рдХрд▓्рдпाрдг
ЁЯРД рдЧौ–рдЖрдзाрд░िрдд рдЙрдд्рдкाрджрдмाрдпोрдЧैрд╕, рдЧोрдмрд░ рдм्рд░िрдХेрдЯ, рдЧो–рдкेंрдЯ, рдзूрдкрдмрдд्рддीрд╕рддрдд рдКрд░्рдЬा рд╡ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा

ЁЯПЧ️ 6️⃣ рдвाँрдЪा (Structure):

рд╕ंрд░рдЪрдиाрд╕ाрдордЧ्рд░ीрдЕрдиुрдоाрдиिрдд рд▓ाрдЧрддрдк्рд░рдХृрддि
рдЕрд╕्рдеाрдпी рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╢ेрдб (20x30 ft)рдмाँрд╕, рдкाрдЗрдк, GI рд╢ीрдЯ₹18,000рдЕрд╕्рдеाрдпी
рдЧोрдмрд░–рдоिрдЯ्рдЯी рдЭोрдкрдб़ी (Prayer Room)рдЧोрдмрд░, рдоिрдЯ्рдЯी, рд▓рдХрдб़ी₹7,000рдЕрд╕्рдеाрдпी
рдмाрдпोрдЧैрд╕ рдпूрдиिрдЯ (рдбेрдоो)рд▓ो–рдХॉрд╕्рдЯ рдоॉрдбрд▓₹6,000рдЕрд╕्рдеाрдпी
рдЪाрд░ाрдЧाрд╣ рдЯंрдХी рд╡ рд╡ृрдХ्рд╖ाрд░ोрдкрдгрдоिрдЯ्рдЯी / рд╕ीрдоेंрдЯ рд░िंрдЧ₹8,000рдЕрд░्рдз–рд╕्рдеाрдпी
рдХुрд▓ рдЕрдиुрдоाрдиिрдд рд▓ाрдЧрдд₹35,000 – ₹40,000

ЁЯМ┐ 7️⃣ рд╕рд╣рдпोрдЧ рдПрд╡ं рдоॉрдиिрдЯрд░िंрдЧ:

рд╕ंрд╕्рдеा / рд╡िрднाрдЧрд╕рд╣рдпोрдЧ
рдЧौрд╢ाрд▓ा рд╕рдоिрддि рдирд░ौрджाрд░ाрднूрдоि рд╡ рд╕ंрдЪाрд▓рди
рдЧ्рд░ाрдо рдкंрдЪाрдпрдд рдирд░ौрджाрд░ाрдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд╕्рд╡ीрдХृрддि рд╡ рд╕рдорд░्рдерди
рдХृрд╖ि рд╡िрднाрдЧ / ATMA / KVKрдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг, рддрдХрдиीрдХी рд╕рд╣рдпोрдЧ
NRLM (Rajeevika) / RSLDCрдорд╣िрд▓ा рд╡ рдпुрд╡ा рдХौрд╢рд▓ рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг
AYUSH / NMPBрдФрд╖рдзीрдп рдкौрдзों рдХे рд▓िрдП рд╕рд╣ाрдпрддा
рд╢ेрдЦाрд╡рдЯी рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп (NSS / Social Work)рдЫाрдд्рд░ рд╡ॉрд▓ंрдЯिрдпрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдоॉрдиिрдЯрд░िंрдЧ
CSR / рдмैंрдХ / NGOрд╕ाрдордЧ्рд░ी, рдорд╢ीрдиें, рдк्рд░рдЪाрд░ рд╕рд╣ाрдпрддा

ЁЯТЪ 8️⃣ рдЕрдкेрдХ्рд╖िрдд рд▓ाрдн (Expected Outcomes):

рдХ्рд╖ेрдд्рд░рд╕ंрднाрд╡िрдд рд▓ाрдн
ЁЯМ╛ рднूрдЬрд▓ рд╕्рддрд░50+ рд░िрдЪाрд░्рдЬ рд╡ेрд▓ рд╕े рдЬрд▓рд╕ंрддुрд▓рди
ЁЯМ┐ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдгрдФрд╖рдзीрдп рдкौрдзे рд╡ рд╣рд░िрдпाрд▓ी рдоें рд╡ृрдж्рдзि
ЁЯз╡ рдорд╣िрд▓ाрдПँрд╕्рд╡рд░ोрдЬрдЧाрд░ рд╕े рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░рддा
⚙️ рдпुрд╡ाрд╡्рдпाрд╡рд╕ाрдпिрдХ рдХौрд╢рд▓ рд╕े рд░ोрдЬрдЧाрд░
ЁЯзШ рд╡рд░िрд╖्рда рдиाрдЧрд░िрдХрд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп, рд╢ांрддि рдФрд░ рд╕рдо्рдоाрди
ЁЯРД рдЧौрдоाрддाрдмेрд╣рддрд░ рдЪाрд░ा, рд╕्рд╡рдЪ्рдЫ рдкрд░िрд╕рд░, рдЙрдд्рдкाрдж рдЙрдкрдпोрдЧ
ЁЯТЪ рдЧ्рд░ाрдо рдкंрдЪाрдпрддрд╡िрдХाрд╕ рдХा рдЖрджрд░्рд╢ рдоॉрдбрд▓ рдЧाँрд╡

ЁЯк╢ 9️⃣ рдХाрдиूрдиी рд╡ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд╕्рдеिрддि:

  • рд╕рднी рдХाрд░्рдп рдЧौрд╕ेрд╡ा рд╡ рдЧ्рд░ाрдорд╣िрдд рдХी рд╢्рд░ेрдгी рдоें рдЖрддे рд╣ैं।

  • рдХोрдИ рд╕्рдеाрдпी рдиिрд░्рдоाрдг рдирд╣ीं — рдЗрд╕рд▓िрдП рдЧोрдЪрд░ рднूрдоि рдХी рд╕्рдеिрддि рдЕрдХ्рд╖ुрдг्рдг рд░рд╣ेрдЧी।

  • рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ोрдиे рдкрд░ рдкंрдЪाрдпрдд рд╕ंрдХрд▓्рдк / рдЕрдиुрдорддि рдкрдд्рд░ рдж्рд╡ाрд░ा рд╡ैрдзाрдиिрдХ рд░ूрдк рджिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।


ЁЯЩП 10️⃣ рдиिрд╡ेрджрди:

рдЧ्рд░ाрдо рдкंрдЪाрдпрдд рдирд░ौрджाрд░ा рд╕े рд╡िрдирдо्рд░ рдЕрдиुрд░ोрдз рд╣ै рдХि —

1️⃣ рдЙрдХ्рдд рдпोрдЬрдиा рдХो рдЧ्рд░ाрдо рд╡िрдХाрд╕ рд╡ рдЧौрд╕ेрд╡ा рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХे рд░ूрдк рдоें рдоाрди्рдпрддा рджी рдЬाрдП।
2️⃣ рдЧौрд╢ाрд▓ा рд╕рдоिрддि рдХो рдЧ्рд░ाрдо рдкंрдЪाрдпрдд рдХी рд╕ंрд╕्рдеाрдЧрдд рдЕрдиुрдорддि рд╡ рд╕рдорд░्рдерди рдк्рд░рджाрди рдХिрдпा рдЬाрдП।
3️⃣ рд╡िрднाрдЧों рдПрд╡ं рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдХो рд╕рд╣рдпोрдЧ рд╣ेрддु рдЕрдиुрд╢ंрд╕ा рдкрдд्рд░ рдЬाрд░ी рдХिрдпा рдЬाрдП।


рдк्рд░рд╕्рддाрд╡рдХ рд╕ंрд╕्рдеा:

рдЧौрд╢ाрд▓ा рд╕рдоिрддि, рдЧ्рд░ाрдо рдирд░ौрджाрд░ा (рд▓рдХ्рд╖्рдордгрдЧрдв़, рд╕ीрдХрд░)
рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖: ____________________
рд╕рдЪिрд╡: ____________________

рд╕рдорди्рд╡рдпрдХ:

рд╢ुрднрдо _______
(рд╕рдоाрдЬрд╕ेрд╡ी рдПрд╡ं рдЧ्рд░ाрдо рд╕ेрд╡ा рдХेंрдж्рд░ рд╕ंрдпोрдЬрдХ)
ЁЯУЮ рд╕ंрдкрд░्рдХ: __________
ЁЯУз рдИрдоेрд▓: __________


рд╕ंрд▓рдЧ्рдирдХ:

1️⃣ рд╕्рдерд▓ рдпोрдЬрдиा (Gochar Land Sketch)
2️⃣ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рд╕ाрд░ांрд╢ рд╡ рд▓ाрдЧрдд рд╡िрд╡рд░рдг
3️⃣ рд╡िрднाрдЧीрдп рд╕рд╣рдпोрдЧ рд╕ूрдЪी
4️⃣ рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рд╕рд╣рдпोрдЧ рдк्рд░рд╕्рддाрд╡
5️⃣ рд╕рдоिрддि рдмैрдардХ рдХा рдЕрдиुрдоोрджрди рдкрдд्рд░


рджिрдиांрдХ: ____ / ____ / 2025

рд╕्рдеाрди: рдЧ्рд░ाрдо рдирд░ौрджाрд░ा, рддрд╣рд╕ीрд▓ рд▓рдХ्рд╖्рдордгрдЧрдв़

рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░:
(_____________________)
рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖, рдЧौрд╢ाрд▓ा рд╕рдоिрддि рдирд░ौрджाрд░ा

рд╕्рд╡ीрдХृрддि рд╣ेрддु:
(_____________________)
рд╕рд░рдкंрдЪ, рдЧ्рд░ाрдо рдкंрдЪाрдпрдд рдирд░ौрджाрд░ा


ЁЯк╖ рд╕ंрдХ्рд╖िрдк्рдд рдиाрд░ा:

“рдЧौрдоाрддा рдХी рдЧोрдж рдоें рдЧ्рд░ाрдо рдХा рдирд╡рдЬीрд╡рди —
рдЬрд▓, рд╕ेрд╡ा рдФрд░ рдХौрд╢рд▓ рд╕े рдмрдиे рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░ рдирд░ौрджाрд░ा।”







ЁЯУЬ рдЖрд╡ेрджрди рдкрдд्рд░

рд╕ेрд╡ा рдоें,
рд╢्рд░ीрдоाрди / рд╢्рд░ीрдорддी рд╕рд░рдкंрдЪ рдЬी,
рдЧ्рд░ाрдо рдкंрдЪाрдпрдд рдирд░ौрджाрд░ा,
рддрд╣рд╕ीрд▓ рд▓рдХ्рд╖्рдордгрдЧрдв़, рдЬिрд▓ा рд╕ीрдХрд░ (рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди)।


рд╡िрд╖рдп:

рдЧ्рд░ाрдо рдирд░ौрджाрд░ा рдоें “Integrated Rural Skill & Wellness Academy – Narodara Model”
рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдЬрд▓ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг, рдФрд╖рдзीрдп рдкौрдзों, рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдХौрд╢рд▓, рд╡рд░िрд╖्рда рдиाрдЧрд░िрдХ рдХрд▓्рдпाрдг
рдПрд╡ं рдЧौрд╕ेрд╡ा рдЖрдзाрд░िрдд рд╕рдоाрдЬोрдкрдпोрдЧी рдХेंрдж्рд░ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рд╣ेрддु рдЕрдиुрдорддि рд╡ рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХे рд╕ंрдмंрдз рдоें।


рдорд╣ोрджрдп / рдорд╣ोрджрдпा,

рд╕рд╡िрдирдп рдиिрд╡ेрджрди рд╣ै рдХि рдЧ्рд░ाрдо рдирд░ौрджाрд░ा рдоें рдЧ्рд░ाрдоीрдгों, рдХिрд╕ाрдиों, рдорд╣िрд▓ाрдУं, рдпुрд╡ाрдУं рдПрд╡ं рд╡рд░िрд╖्рда рдиाрдЧрд░िрдХों рдХे
рд╕рдордЧ्рд░ рд╡िрдХाрд╕ рд╣ेрддु рдПрдХ рд╕्рд╡рдпंрд╕ेрд╡ी рд╕рдоाрдЬोрдкрдпोрдЧी рдкрд╣рд▓ рдХे рд░ूрдк рдоें
Integrated Rural Skill & Wellness Academy – Narodara Model (Rajasthan)
рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХा рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै।

рдЗрд╕ рдпोрдЬрдиा рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдЧ्рд░ाрдо рдХी рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рд╢рдХ्рддि — рдЬрд▓, рдЬрдоीрди, рдЬрди рдФрд░ рдЧौ
рдХो рдПрдХ рд╕ूрдд्рд░ рдоें рдЬोрдб़рдХрд░ рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░ рдЧ्рд░ाрдо рдХा рдЙрджाрд╣рд░рдг рдмрдиाрдиा рд╣ै।


ЁЯМ╛ 1. рдк्рд░рдоुрдЦ рдШрдЯрдХ (Main Components):

рдХ्рд░рдордкрд░िрдпोрдЬрдиाрдЙрдж्рджेрд╢्рдп
1️⃣рдЬрд▓–рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдПрд╡ं рднूрдЬрд▓ рдкुрдирд░्рднрд░рдг рдХाрд░्рдпрдЧाँрд╡ рдоें 50–60 рд░िрдЪाрд░्рдЬ рд╡ेрд▓, рдЦेрдд рддाрд▓ाрдм, рдЪौрдХा рдк्рд░рдгाрд▓ी, рд╡рд░्рд╖ा рдЬрд▓ рд╕ंрдЪрдпрди
2️⃣Desert Medicinal Plant CorridorрдЧोрдЪрд░ рд╡ рдХृрд╖ि рднूрдоि рдХे рдХिрдиाрд░ों рдкрд░ рдЕрд╢्рд╡рдЧंрдзा, рд╕ाрдЯाрд╡рд░ी, рддुрд▓рд╕ी, рдПрд▓ोрд╡ेрд░ा рдЖрджि рдХा рдкौрдзाрд░ोрдкрдг
3️⃣Integrated Rural Skill & Livelihood CentreрдЧ्рд░ाрдоीрдг рдпुрд╡ाрдУं рд╡ рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХो рд╕िрд▓ाрдИ, рдм्рдпूрдЯी, рдЬैрд╡िрдХ рдЦेрддी, рдЧोрдмрд░ рдЙрдд्рдкाрдж, рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░िрд╢िрдпрди, рдмрдв़рдИрдЧीрд░ी рдЖрджि рдХा рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг
4️⃣Senior Citizen Care & Cultural Centreрд╕ाрдк्рддाрд╣िрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╢िрд╡िрд░, рдпोрдЧ, рдз्рдпाрди, рд▓ोрдХ-рд╕ंрд╕्рдХृрддि рд╡ рдХрдеा рд╕рдд्рд╕ंрдЧ рдХे рд▓िрдП рдоंрдЪ
5️⃣рдЧौ–рд╕ेрд╡ा рдПрд╡ं рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХेंрдж्рд░рдЧौрд╢ाрд▓ा рдкрд░िрд╕рд░ рдоें рдЕрд╕्рдеाрдпी Eco–Friendly рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╡ рд╕ेрд╡ा рдХेंрдж्рд░

ЁЯМ┐ 2. рдХाрд░्рдпाрди्рд╡рдпрди рдХा рд╕्рд╡рд░ूрдк (Implementation Approach):

  • рд╕рднी рдХाрд░्рдп рдЧ्рд░ाрдо рдкंрдЪाрдпрдд рдФрд░ рдЧौрд╢ाрд▓ा рд╕рдоिрддि рдХे рд╕рд╣рдпोрдЧ рд╕े рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рд╣ोंрдЧे।

  • рд╕ंрд░рдЪрдиाрдПँ рдЕрд╕्рдеाрдпी рд╡ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг-рдЕрдиुрдХूрд▓ (eco–friendly) рд╣ोंрдЧी।

  • рдоॉрдиिрдЯрд░िंрдЧ рд╣ेрддु рд╢ेрдЦाрд╡рдЯी рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп (Social Work / NSS рд╡िрднाрдЧ) рд╕े рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеिрдпों рдХी рднाрдЧीрджाрд░ी рд░рд╣ेрдЧी।

  • рд╡िрднिрди्рди рд╡िрднाрдЧों рд╕े рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╡ рддрдХрдиीрдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рдк्рд░ाрдк्рдд рдХी рдЬाрдПрдЧी —

    рдХृрд╖ि рд╡िрднाрдЧ, рдЖрдпुрд╖ / NMPB, RSLDC, NRLM, CSR рдЗрдХाрдЗрдпाँ।


ЁЯк┤ 3. рдЕрдкेрдХ्рд╖िрдд рдкрд░िрдгाрдо (Expected Outcomes):

рдХ्рд╖ेрдд्рд░рд╕ंрднाрд╡िрдд рд▓ाрдн
ЁЯМК рдЬрд▓рд╡рд░्рд╖ा рдЬрд▓ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣рдг рд╕े рднूрдЬрд▓ рд╕्рддрд░ рдоें рд╡ृрдж्рдзि
ЁЯМ┐ рдЦेрддीрдЬैрд╡िрдХ / рдФрд╖рдзीрдп рдлрд╕рд▓ें, рдХिрд╕ाрди рдЖрдп рдоें рд╡ृрдж्рдзि
ЁЯСй‍ЁЯПл рдорд╣िрд▓ा рд╕рд╢рдХ्рддिрдХрд░рдгрд╕िрд▓ाрдИ, рд╣рд░्рдмрд▓ рд╡ рдм्рдпूрдЯी рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╕े рд╕्рд╡рд░ोрдЬрдЧाрд░
ЁЯС╖ рдпुрд╡ा рдХौрд╢рд▓рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░िрд╢िрдпрди, рдмрдв़рдИ, рдЧोрдмрд░ рдЙрдд्рдкाрдж рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╕े рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░рддा
ЁЯзШ рд╡рд░िрд╖्рда рдиाрдЧрд░िрдХрд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╢िрд╡िрд░, рдз्рдпाрди, рд╕ाрдоुрджाрдпिрдХ рд╕рд╣рднाрдЧिрддा
ЁЯРД рдЧौрд╕ेрд╡ाрдЧोрдЪрд░ рднूрдоि рдХा рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рд╡ рдЙрдд्рдкाрджрдХ рдЙрдкрдпोрдЧ

ЁЯТб 4. рдпोрдЬрдиा рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ (Unique Features):

  • Zero-to-Low Cost Model — рдХрдо рд▓ाрдЧрдд рдоें рдЕрдзिрдХ рд▓ाрдн

  • Sustainable Village Development – рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдХे рд╕ाрде рд╡िрдХाрд╕

  • Public–Private–Community Partnership – рд╡िрднाрдЧ + рдкंрдЪाрдпрдд + рдЬрдирддा

  • Local Skill, Local Livelihood – рд╕्рдеाрдиीрдп рд░ोрдЬрдЧाрд░, рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░рддा


ЁЯПЧ️ 5. рднूрдоि рд╡ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХा рд╡िрд╡рд░рдг:

  • рдЧрддिрд╡िрдзिрдпाँ рдоुрдЦ्рдпрддः рдЧौрд╢ाрд▓ा рд╕рдоिрддि рдХी рджेрдЦрд░ेрдЦ рдоें рдЧोрдЪрд░ рднूрдоि рдкрд░ рдЕрд╕्рдеाрдпी рд╕्рд╡рд░ूрдк рдоें рд╣ोंрдЧी।

  • рд╕्рдеाрдпी рдЙрдкрдпोрдЧ рд╣ेрддु рдкंрдЪाрдпрдд рднूрдоि / рд╕्рдХूрд▓ рдкрд░िрд╕рд░ рдХा рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рдкृрдердХ рд░ूрдк рд╕े рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा।

  • рдиिрд░्рдоाрдг – рдмाँрд╕, рдкाрдЗрдк, рдЬूрдЯ, рдЧोрдмрд░, рдоिрдЯ्рдЯी рд╕े; рдХोрдИ RCC рдХाрд░्рдп рдирд╣ीं।


ЁЯЩП 6. рдиिрд╡ेрджрди (Request):

рдЕрддः рдиिрд╡ेрджрди рд╣ै рдХि рдЧ्рд░ाрдо рдкंрдЪाрдпрдд рд╕े рдЕрдиुрд░ोрдз рд╣ै —

1️⃣ рдЙрдХ्рдд “Integrated Rural Skill & Wellness Academy” рдХे рд▓िрдП
рдкंрдЪाрдпрдд рд╕्рддрд░ рдкрд░ рд╕рд╣рдорддि рдПрд╡ं рд╕рдорд░्рдерди рдк्рд░рджाрди рдХिрдпा рдЬाрдП।

2️⃣ рдкंрдЪाрдпрдд рдж्рд╡ाрд░ा рдЧौрд╢ाрд▓ा рд╕рдоिрддि рдХे рд╕рд╣рдпोрдЧ рд╕े
рдЕрд╕्рдеाрдпी “рдЧ्рд░ाрдо рд╕ेрд╡ा рдХेंрдж्рд░” рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी рдЕрдиुрдорддि рджी рдЬाрдП।

3️⃣ рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╡िрднाрдЧों (рдХृрд╖ि, NRLM, RSLDC, AYUSH, рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдЖрджि) рдХो
рдЕрдиुрд╢ंрд╕ा рдкрдд्рд░ рдЬाрд░ी рдХिрдпा рдЬाрдП рддाрдХि рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╡ рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдоें рд╕рд╣рдпोрдЧ рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ो рд╕рдХे।


рдк्рд░рд╕्рддाрд╡рдХ:

рд╢ुрднрдо _______
(рд╕рдоाрдЬрд╕ेрд╡ी рдПрд╡ं рдЧ्рд░ाрдо рд╣िрдд рдХाрд░्рдпрдХрд░्рддा)
рдЧ्рд░ाрдо – рдирд░ौрджाрд░ा, рддрд╣рд╕ीрд▓ рд▓рдХ्рд╖्рдордгрдЧрдв़, рдЬिрд▓ा рд╕ीрдХрд░
ЁЯУЮ рдоोрдмाрдЗрд▓: __________
ЁЯУз рдИрдоेрд▓: __________







рд╕ेрд╡ा рдоें,

рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдорд╣ोрджрдп / рд╡िрднाрдЧाрдз्рдпрдХ्рд╖,
рд╕рдоाрдЬрдХाрд░्рдп / рд╕рдоाрдЬрд╢ाрд╕्рдд्рд░ рд╡िрднाрдЧ,
рдкंрдбिрдд рджीрдирджрдпाрд▓ рдЙрдкाрдз्рдпाрдп рд╢ेрдЦाрд╡рдЯी рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп,
рд╕ीрдХрд░, рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди।

рд╡िрд╖рдп: рд╕ाрдоुрджाрдпिрдХ рд╕ेрд╡ा рд╡ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рд╣ेрддु рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХे рд╕ंрдмंрдз рдоें।

рдорд╣ोрджрдп,
рдЧ्рд░ाрдо рдирд░ौрджाрд░ा, рддрд╣рд╕ीрд▓ рд▓рдХ्рд╖्рдордгрдЧрдв़, рдЬिрд▓ा рд╕ीрдХрд░ рдоें рд╣рдо рдЧ्рд░ाрдорд╡ाрд╕िрдпों рдХे рд╕рд╣рдпोрдЧ рд╕े
“Senior Citizen Wellness & Cultural Centre” рдПрд╡ं “рдЬрд▓–рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг – рдФрд╖рдзीрдп рдкौрдз рдкрд░िрдпोрдЬрдиा” рдЪрд▓ा рд░рд╣े рд╣ैं।

рд╣рдоाрд░ा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╣ै — рдЧ्рд░ाрдо рд╕्рддрд░ рдкрд░ рд╡ृрдж्рдзрдЬрдиों, рдорд╣िрд▓ाрдУं рдФрд░ рдмрдЪ्рдЪों рдХो рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп,
рдпोрдЧ, рд╕्рд╡рдЪ्рдЫрддा рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдХृрддि рд╕े рдЬोрдб़рдиा।

рдЕрддः рдиिрд╡ेрджрди рд╣ै рдХि рдЖрдкрдХे рд╡िрднाрдЧ рд╕े рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеिрдпों рдПрд╡ं рдк्рд░ाрдз्рдпाрдкрдХों рдХा рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рдФрд░
рд╕рд╣рднाрдЧिрддा рд╣рдоें рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ो рд╕рдХे, рдЬिрд╕рд╕े рдпрд╣ рдХाрд░्рдп рдмेрд╣рддрд░ рдФрд░ рдиिрд░ंрддрд░ рд░ूрдк рд╕े рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рд╣ो।

рд╕ाрджрд░,
рдиाрдо: рд╢ुрднрдо ________
рдкрддा: рдЧ्рд░ाрдо рдирд░ौрджाрд░ा, рддрд╣рд╕ीрд▓ рд▓рдХ्рд╖्рдордгрдЧрдв़, рдЬिрд▓ा рд╕ीрдХрд░
рд╕ंрдкрд░्рдХ: [рдоोрдмाрдЗрд▓ / рдИрдоेрд▓]
рд╕ंрд▓рдЧ्рди: рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдХा рд╕ंрдХ्рд╖िрдк्рдд рд╡िрд╡рд░рдг

рдбेрдЬрд░्рдЯ рдоेрдбिрд╕िрдирд▓ рдк्рд▓ांрдЯ рдХॉрд░िрдбोрд░

 

ЁЯМ┐ рд╡िрд╕्рддृрдд рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рд░िрдкोрд░्рдЯ (DPR)

рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдХा рдиाрдо: рдбेрдЬрд░्рдЯ рдоेрдбिрд╕िрдирд▓ рдк्рд▓ांрдЯ рдХॉрд░िрдбोрд░ (Desert Medicinal Plant Corridor)

рд╕्рдеाрди: рдЧ्рд░ाрдо рдирд░ौрджाрд░ा, рддрд╣рд╕ीрд▓ рд▓рдХ्рд╖्рдордгрдЧрдв़, рдЬिрд▓ा рд╕ीрдХрд░, рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди


1. рдк्рд░рд╕्рддाрд╡рдиा (Introduction)

рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рд╢ुрд╖्рдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░, рдЬрд╣ाँ рдЬрд▓ рдХी рдХрдоी рдПрдХ рдмрдб़ी рдЪुрдиौрддी рд╣ै, рд╡рд╣ाँ рдХे рд▓िрдП
рдФрд╖рдзीрдп рдкौрдзों рдХी рдЦेрддी (Medicinal Plant Cultivation) рдПрдХ рдРрд╕ा рд╡िрдХрд▓्рдк рд╣ै,
рдЬो рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдХिрд╕ाрдиों рдХी рдЖрдп рдмрдв़ा рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдирд░ौрджाрд░ा рдЧाँрд╡ рдХी рдЬрд▓–рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдХे рдмाрдж,
рдЕрдм рдпрд╣ाँ “Desert Medicinal Plant Corridor” рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рдиे рдХा рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рд░рдЦा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै,
рдЬिрд╕рд╕े рдХрдо рдкाрдиी рдоें рдЙрдЧрдиे рд╡ाрд▓े рдФрд╖рдзीрдп рдкौрдзों рдХी рдЦेрддी рдХी рдЬा рд╕рдХे।

рдпрд╣ рдкрд░िрдпोрдЬрдиा AYUSH рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп, рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдФрд╖рдзीрдп рдкौрдзा рдмोрд░्рдб (NMPB)
рдФрд░ рд░ाрдЬ्рдп рдмाрдЧрд╡ाрдиी рд╡िрднाрдЧ рдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рд╕े рдЪрд▓ाрдИ рдЬाрдПрдЧी।


2. рдЙрдж्рджेрд╢्рдп (Objectives)

  1. рд╢ुрд╖्рдХ рднूрдоि рдоें рдФрд╖рдзीрдп рдкौрдзों рдХी рдЦेрддी рдж्рд╡ाрд░ा рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдЖрдп рдЙрдд्рдкрди्рди рдХрд░рдиा।

  2. рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेрдиा (рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж, рдпूрдиाрдиी, рд╕िрдж्рдз)।

  3. рдЬрд▓–рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХे рд╕ाрде рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдгीрдп рд╕ुрдзाрд░ рд▓ाрдиा।

  4. рдЧाँрд╡ рдХे рдпुрд╡ाрдУं рдФрд░ рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХो рдФрд╖рдзीрдп рдкौрдзा рдЙрдд्рдкाрджрди, рдирд░्рд╕рд░ी рдФрд░ рдк्рд░ोрд╕ेрд╕िंрдЧ рдоें рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖िрдд рдХрд░рдиा।

  5. рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп–рдкंрдЪाрдпрдд–рдХिрд╕ाрди рд╕ाрдЭेрджाрд░ी рд╕े рдПрдХ “Desert Medicinal Model Village” рдмрдиाрдиा।


3. рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХा рд╡िрд╡рд░рдг (Project Area Details)

  • рдЧाँрд╡: рдирд░ौрджाрд░ा

  • рддрд╣рд╕ीрд▓: рд▓рдХ्рд╖्рдордгрдЧрдв़

  • рдЬिрд▓ा: рд╕ीрдХрд░, рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди

  • рднू–рдк्рд░рдХाрд░: рд░ेрддिрд▓ी рд╡ рдкрдд्рдерд░ीрд▓ी рднूрдоि

  • рдЬрд▓–рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХी рд╕्рдеिрддि: рд░िрдЪाрд░्рдЬ рдХाрд░्рдп рдк्рд░рдЧрддि рдкрд░

  • рднूрдоि рдЙрдкрдпोрдЧ: рдЧोрдЪрд░ рднूрдоि, рдЦेрддों рдХी рдоेрдб़ें, рд╡ рдмंрдЬрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░

  • рд╕ंрднाрд╡िрдд рдХ्рд╖ेрдд्рд░: рд▓рдЧрднрдЧ 20–25 рд╣ेрдХ्рдЯेрдпрд░


4. рдк्рд░рд╕्рддाрд╡िрдд рдХाрд░्рдп (Proposed Activities)

рдХ्рд░.рдХाрд░्рдп рдХा рдиाрдорд╡िрд╡рд░рдгрд▓ाрднाрд░्рдеी / рдХाрд░्рдпрдХрд░्рддाрдЕрдиुрдоाрдиिрдд рд▓ाрдЧрдд (₹)
1Medicinal Plant Corridor PlantationрдЧाँрд╡ рдХी рд╕рдб़рдХ рдХिрдиाрд░े, рдЦेрдд рдоेрдб़, рдЧोрдЪрд░ рднूрдоि рдкрд░ рдФрд╖рдзीрдп рдкौрдзों рдХी рд░ोрдкाрдИрдХिрд╕ाрди, NSS, рдкंрдЪाрдпрдд₹3 рд▓ाрдЦ
2Medicinal Nursery Development1 рд╣ेрдХ्рдЯेрдпрд░ рдоें рдкौрдз рдЙрдд्рдкाрджрди рдХेंрдж्рд░рдмाрдЧрд╡ाрдиी рд╡िрднाрдЧ / рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп₹1.5 рд▓ाрдЦ
3Training & Capacity BuildingрдХिрд╕ाрдиों рдФрд░ рдпुрд╡ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдгNMPB / AYUSH / рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп₹50,000
4Processing & Drying UnitрдФрд╖рдзीрдп рдкौрдзों рдХी рдЧ्рд░ेрдбिंрдЧ, рд╕ुрдЦाрдиे рд╡ рдкैрдХिंрдЧ рд╕ुрд╡िрдзाрд╕्рд╡рдпं рд╕рд╣ाрдпрддा рд╕рдоूрд╣ (SHG)₹2 рд▓ाрдЦ
5Water Conservation Supportрдкौрдзों рд╣ेрддु рдб्рд░िрдк рд╕िंрдЪाрдИ рд╡ рдЯैंрдХрдХृрд╖ि рд╡िрднाрдЧ / рдкंрдЪाрдпрдд₹1 рд▓ाрдЦ

5. рдФрд╖рдзीрдп рдкौрдзे рдЪрдпрди (Proposed Medicinal Plants)

рдкौрдзे рдХा рдиाрдорд╕्рдеाрдиीрдп рдиाрдордЙрдкрдпोрдЧрдкाрдиी рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддाрд╕ंрднाрд╡िрдд рдЖрдп (₹/рд╣ेрдХ्рдЯेрдпрд░)
Aloe veraрдШृрддрдХुрдоाрд░ीрдд्рд╡рдЪा/рдФрд╖рдзीрдп рдЙрдд्рдкाрджрдмрд╣ुрдд рдХрдо₹60,000–₹80,000
AshwagandhaрдЕрд╕рдЧंрдзрдЯॉрдиिрдХ, рдЗрдо्рдпूрдиिрдЯीрдордз्рдпрдо₹70,000
Shankhpushpiрд╢ंрдЦрдкुрд╖्рдкीрдоाрдирд╕िрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдпрдХрдо₹50,000
Sennaрд╕рд╡ांрд░рдкрдЯ्рдЯाрдкाрдЪрди рджрд╡ाрдмрд╣ुрдд рдХрдо₹40,000
IsabgolрдЗрд╕рдмрдЧोрд▓рдкेрдЯ рдХी рджрд╡ाрдХрдо₹60,000
Arjun / Neemрд╡ृрдХ्рд╖ рд╡рд░्рдЧрдФрд╖рдзीрдп рдкेрдб़, рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рд╕ुрдзाрд░рдХрдорджीрд░्рдШрдХाрд▓िрдХ рд▓ाрдн

6. рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕рд╣ाрдпрддा рдпोрдЬрдиाрдПँ (Government Support Schemes)

ЁЯФ╣ (A) AYUSH рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп / NMPB (National Medicinal Plants Board)

  • Cultivation Subsidy: 20% рд╕े 40% рддрдХ (рдФрд╖рдзीрдп рдкौрдзों рдХी рдЦेрддी рдкрд░)

  • Processing Unit Support: рд╕ुрдЦाрдиे, рдкैрдХिंрдЧ рд╡ рдЧ्рд░ेрдбिंрдЧ рдЗрдХाрдИ рд╣ेрддु рд╡िрдд्рддीрдп рд╕рд╣ाрдпрддा

  • Training & Nursery Grants: рдХिрд╕ाрди рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рдФрд░ рдкौрдзрд╢ाрд▓ा рд╣ेрддु рдЕрдиुрджाрди

ЁЯФ╣ (B) рд░ाрдЬ्рдп рдмाрдЧрд╡ाрдиी рд╡िрднाрдЧ (Department of Horticulture)

  • рдкौрдзрд╢ाрд▓ा рд╕рд╣ाрдпрддा (Nursery support)

  • рдб्рд░िрдк рд╕िंрдЪाрдИ рдкрд░ рд╕рдм्рд╕िрдбी

  • рдЬैрд╡िрдХ рдЦेрддी (Organic Farming) рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा

ЁЯФ╣ (C) рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рд╕рд╣рдпोрдЧ (University Collaboration)

  • рддрдХрдиीрдХी рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди (soil suitability, plant selection)

  • рдЫाрдд्рд░ों рдж्рд╡ाрд░ा рд╕рд░्рд╡ेрдХ्рд╖рдг рдФрд░ рдоॉрдиिрдЯрд░िंрдЧ

  • рдФрд╖рдзीрдп рдкौрдзों рдкрд░ рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди рд╡ рд░िрдкोрд░्рдЯ


7. рдХाрд░्рдпाрди्рд╡рдпрди рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा (Implementation Process)

  1. рдЧ्рд░ाрдо рд╕рднा рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рдкाрд░िрдд:
    “Desert Medicinal Plant Corridor” рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдХो рдЧ्рд░ाрдо рд╕्рддрд░ рдкрд░ рд╕्рд╡ीрдХृрддि।

  2. рднूрдоि рдЪрдпрди:
    рдЧोрдЪрд░ рднूрдоि, рдЦेрдд рдХी рдоेрдб़ें, рд╕рдб़рдХ рдХिрдиाрд░े рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдЪिрди्рд╣िрдд рдХिрдП рдЬाрдПँ।

  3. рдкौрдзрд╢ाрд▓ा рд╡िрдХाрд╕:
    рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рд╡ рдмाрдЧрд╡ाрдиी рд╡िрднाрдЧ рдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рд╕े рд╕्рдеाрдиीрдп рдирд░्рд╕рд░ी।

  4. рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг:
    рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп + NMPB рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮ рдХिрд╕ाрдиों рд╡ рдпुрд╡ाрдУं рдХो рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖िрдд рдХрд░ेंрдЧे।

  5. рд░ोрдкрдг рд╡ рджेрдЦрд░ेрдЦ:
    рд╕ाрдоुрджाрдпिрдХ рд╢्рд░рдорджाрди рдФрд░ рд╕्рд╡рдпं рд╕рд╣ाрдпрддा рд╕рдоूрд╣ों рдж्рд╡ाрд░ा рдкौрдз рджेрдЦрднाрд▓।

  6. рдк्рд░ोрд╕ेрд╕िंрдЧ рдпूрдиिрдЯ рд╕्рдеाрдкрдиा:
    рдЧाँрд╡ рдоें рдФрд╖рдзीрдп рдкौрдз рд╕ुрдЦाрдиे, рдЫँрдЯाрдИ, рдкैрдХिंрдЧ рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдЫोрдЯा рдХेंрдж्рд░।

  7. рдмाрдЬाрд░ рд╕ंрдкрд░्рдХ (Marketing):

    • AYUSH рд╡ NMPB рдХे рдоाрди्рдпрддा рдк्рд░ाрдк्рдд рдЦрд░ीрджाрд░ों рд╕े рдЬोрдб़рдиा।

    • рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдоाрд░्рдХेрдЯिंрдЧ рд▓िंрдХ।


8. рдоॉрдиिрдЯрд░िंрдЧ рдПрд╡ं рдоूрд▓्рдпांрдХрди (Monitoring & Evaluation)

рд╕्рддрд░рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ рдЗрдХाрдИрдХाрд░्рдп
рдЧ्рд░ाрдо рд╕्рддрд░рдЬрд▓–рдФрд╖рдзि рд╕рдоिрддिрдкौрдз рд░ोрдкрдг рд╡ рджेрдЦрднाрд▓ рдХी рдиिрдЧрд░ाрдиी
рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рд╕्рддрд░рдк्рд░ोрдлेрд╕рд░ / рдЫाрдд्рд░рд╕рд░्рд╡ेрдХ्рд╖рдг, рд░िрдкोрд░्рдЯिंрдЧ, рдФрд╖рдзीрдп рдкौрдз рдбेрдЯा
рд╡िрднाрдЧीрдп рд╕्рддрд░AYUSH / рдмाрдЧрд╡ाрдиीрдЕрдиुрджाрди, рд╕рдм्рд╕िрдбी рд╡ рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рдиिрд░ीрдХ्рд╖рдг

9. рдЕрдкेрдХ्рд╖िрдд рдкрд░िрдгाрдо (Expected Outcomes)

  1. 20–25 рд╣ेрдХ्рдЯेрдпрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдФрд╖рдзीрдп рдкौрдзों рдХी рдЦेрддी।

  2. 100–150 рдЧ्рд░ाрдоीрдгों рдХो рд░ोрдЬрдЧाрд░ / рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рдЕрд╡рд╕рд░।

  3. рдЬрд▓–рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХे рд╕ाрде рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдгीрдп рд╕ुрдзाрд░।

  4. рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें ₹15–20 рд▓ाрдЦ рд╡ाрд░्рд╖िрдХ рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдЖрдорджрдиी।

  5. рдЧाँрд╡ рдХा рдиाрдо “рдФрд╖рдзीрдп рдЧाँрд╡ – рдирд░ौрджाрд░ा” рдХे рд░ूрдк рдоें рдкрд╣рдЪाрди рдмрдирдиा।


10. рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдХी рднाрдЧीрджाрд░ी (University Collaboration)

рдкंрдбिрдд рджीрдирджрдпाрд▓ рдЙрдкाрдз्рдпाрдп рд╢ेрдЦाрд╡рдЯी рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп, рд╕ीрдХрд░

  • рд╡िрднाрдЧ: рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рд╡िрдЬ्рдЮाрди, рдмॉрдЯрдиी, рдЖрдпुрд░्рд╡ेрджिрдХ рдмाрдпोрдЯेрдХ्рдиोрд▓ॉрдЬी, NSS

  • рдХाрд░्рдп: рддрдХрдиीрдХी рд╕рд╣ाрдпрддा, рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг, рдоिрдЯ्рдЯी рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг, рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдоॉрдиिрдЯрд░िंрдЧ

  • рдк्рд░ोрдлेрд╕рд░ / рдЫाрдд्рд░: рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдбेрдЯा рд╕ंрдХрд▓рди рдФрд░ NMPB рдХो рд░िрдкोрд░्рдЯ рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХрд░рдиा


11. рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖ (Conclusion)

рдпрд╣ рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рди рдХेрд╡рд▓ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдмрд▓्рдХि
рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рдкुрдирд░्рдЬीрд╡рди рдХी рджिрд╢ा рдоें рдПрдХ рдмрдб़ा рдХрджрдо рд╣ै।
рдЬрд▓–рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдФрд░ рдФрд╖рдзीрдп рдкौрдзा рдЦेрддी рдХा рдпрд╣ рд╕ंрдпोрдЬрди
рдЧ्рд░ाрдо рдирд░ौрджाрд░ा рдХो рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рд▓िрдП рдПрдХ “Desert Medicinal Model Village” рдмрдиा рд╕рдХрддा рд╣ै।


12. рдк्рд░ेрд░рдХ рдиाрд░े (Slogans)

ЁЯМ┐ “рд░ेрдЧिрд╕्рддाрди рдоें рд╣рд░िрдпाрд▓ी рд▓ाрдУ — рдФрд╖рдзीрдп рдкौрдзों рд╕े рдЬीрд╡рди рд╕рдЬाрдУ!”
ЁЯТз “рдкाрдиी рдмрдЪाрдУ, рдкौрдзे рд▓рдЧाрдУ — рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдФрд░ рд╕ंрдкрди्рдирддा рдкाрдУ!”
ЁЯМЮ “рд░ेрддिрд▓ी рдЬ़рдоीрди рдХा рд╡рд░рджाрди — рдФрд╖рдзीрдп рдкौрдзा рдЙрдд्рдкाрджрди рдЕрднिрдпाрди!”


✍️ рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рд╣ेрддु рд╕्рдеाрди

рдЧ्рд░ाрдо рд╕рд░рдкंрдЪ: _________________________
рдЧ्рд░ाрдо рд╕рдЪिрд╡: _________________________
рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдк्рд░рддिрдиिрдзि: _________________________
рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдк्рд░рднाрд░ी: _________________________

Senior Citizen Wellness & Cultural Centre

  ЁЯМ┐ Senior Citizen Wellness & Cultural Centre – рдЧ्рд░ाрдо рд╕्рддрд░ рдпोрдЬрдиा (рд╕ाрдоुрджाрдпिрдХ рд╕ेрд╡ा рд╡ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдкрд╣рд▓) ЁЯМЮ 1. рдЙрдж्рджेрд╢्рдп (Objective...